Ngomhla wesi-2 kweyeThupha ngexesha lendawo, uMochetti Sherilay, uMphathiswa woRhwebo noPhuhliso lwezoShishino eLesotho, ilizwe laseAfrika elingangeni ndawo, uthe umgaqo-nkqubo werhafu wase-US ube nefuthe elibi kwishishini lempahla yelaphu laseLesotho, kwaye ukubekwa kwerhafu ephezulu akulunganga kakhulu kwilizwe elisaphuhlayo njengeLesotho.
ILesotho lelinye lamazwe angaphuhlanga kangako aqatshelwa yiZizwe eziManyeneyo. Ishishini lempahla lityebile kakhulu kwishishini laseLesotho. Ukuthunyelwa kwayo kwempahla kwamanye amazwe kuxhomekeke kakhulu kwimarike yaseMelika, kudala imisebenzi engaphezulu kwama-40,000. Ngo-Epreli kulo nyaka, i-United States yabhengeza ukubekwa kwerhafu ebizwa ngokuba yi-"equivalent tariff" ye-50% kuyo. Nangona kamva yabhengeza ukumiswa kokuphunyezwa kwayo, izinga lerhafu ye-15% yangoku elagqitywa ngurhulumente wase-US lisazisa umngeni omkhulu kuqoqosho olubuthathaka lwelizwe.
UMochetti Sherilay, uMphathiswa wezoRhwebo noPhuhliso lwezoShishino eLesotho: Ngenxa yokungakwazi ukukhuphisana kakuhle kweshishini lempahla yelizwe lethu, abakwazi ukukhuphisana kwimarike. Ngenxa yerhafu yaseMelika, imisebenzi eyi-12,000 eLesotho ichaphazeleke ngokuthe ngqo, kwaye abantu abamalunga nama-40,000 baya kuchaphazeleka ngenxa yoko.
Phantsi kwesoyikiso serhafu, uninzi lwabangenisi baseMelika barhoxisile ii-odolo zeempahla zelaphu eziveliswe eLesotho, nto leyo ekhokelele ekuncitshisweni okukhulu kwabasebenzi kwishishini lempahla zelaphu eLesotho. UShelley uthe intshukumo yokungaqeshwa ebangelwe ziirhafu zase-US inokuchaphazela ngakumbi amashishini afana nezothutho, iindawo zokugcina impahla kunye nezothutho, kunye nezindlu, nto leyo esongela uzinzo nophuhliso loluntu.
Umrhwebi wempahla yelaphu: Ishishini lam liza kuchaphazeleka kakhulu kuba iirhafu ziya kuchaphazela amaxabiso eempahla endizithengisayo. Kwakufuneka ndinyuse ixabiso. Ngoku abathengi bam abasayi kuphinda babuye kuba becinga ukuba ixabiso liphezulu kakhulu.
“Akulunganga” ukuba i-United States ibale gwenxa ize ibeke irhafu ephezulu.
UShelley uthe ukubalwa kweerhafu zase-US kugubungela kuphela urhwebo lweempahla kwaye akunaki ngokupheleleyo intsalela enkulu yorhwebo oluneLesotho kwiinkonzo. "Akulunganga kwaphela" ukunyanzelisa iirhafu eziphezulu eLesotho ngokusekelwe kule ndlela yokubala ephosakeleyo.
Ugxininise ukuba uphuhliso lweshishini lempahla eLesotho luye lwazuza kwinkuthazo yomgaqo-nkqubo werhafu engenarhafu. Ngoku, "akulunganga" ngokwenene ukuba icala lase-US linyanzelise ngokwalo ukuba kubekwe irhafu. Ukubekwa kwerhafu yocalucalulo yi-United States ngokwalo kuphula imigaqo ye-World Trade Organisation. Ukwathe ukuba xa kukho ucalucalulo olunjalo kunye nokukhuselwa okuphazamisa uthungelwano lokubonelela ngempahla kwihlabathi liphela, amazwe ase-Afrika kufuneka aphucule intsebenziswano kwaye aphendule kunye.
Ixesha lokuthumela: Agasti-04-2025